Ministerstwo Przemysłu – działające w Katowicach od 1 lipca br. – przejęło nadzór nad rozwojem i wykorzystaniem energii jądrowej. O potrzebie i najważniejszych przesłankach budowy elektrowni jądrowej w naszym kraju można przeczytać w artykule przygotowanym przez Departament Energii Jądrowej resortu.

Atom na świecie

W rozwoju energetyki jądrowej dominują błyskawicznie rozwijające się kraje Azji. Według analizy Deloitte dla Foratomu, przemysł jądrowy w Unii Europejskiej wspiera 1 milion miejsc pracy i generuje 450 miliardów euro PKB UE. Polska jest jedynym krajem z Grupy Wyszehradzkiej (V4), który nie posiada energetyki jądrowej. Węgry, Czechy i Słowacja rozbudowują swoje moce jądrowe.

Atom dla środowiska

Zeroemisyjna energetyka jądrowa jest niezbędna do osiągnięcia przez Polskę celów polityki klimatycznej UE, bo zapewnia radykalne, skokowe obniżenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery z sektora elektroenergetycznego oraz niskie środowiskowe koszty zewnętrzne. Elektrownia jądrowa zapewnia stabilne źródło energii, korzystne z punktu widzenia codziennego obciążenia środowiska. Bloki jądrowe wytwarzają energię bez emisji gazów cieplarnianych, jak i zanieczyszczeń powietrza (NOX, SOX oraz pyłów). Wykorzystanie energetyki jądrowej pozwoliło uniknąć emisji 64 gigaton CO2 (jako zamiennik paliw kopalnych), co uratowało życie niemal 2 milionów osób na całym świecie (1,84 mln) – podaje klimatolog James Hansen w magazynie „Nature”. Energetyka jądrowa ma najmniejsze wykorzystanie powierzchni, najmniejsze zużycie betonu i stali na jednostkę wyprodukowanej energii oraz zapewnia oszczędność cennych surowców: metali ziem rzadkich i miedzi, a także chroni bioróżnorodność. Obecna technologia daje możliwość recyklingu wypalonego paliwa jądrowego.

Atom dla bezpieczeństwa

Elektrownia jądrowa potrzebuje 2 ciężarówek paliwa jądrowego rocznie, co daje możliwość tworzenia zapasów paliwa jądrowego nawet na 10 lat, zakupionego od państw stabilnych politycznie (np. członków NATO) czy z banku paliwa Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Podobnie jak produkt finalny (paliwo), także zasoby uranu – służącego do jego produkcji – są zdywersyfikowane i równomiernie rozłożone w skorupie ziemskiej, w tym w państwach stabilnych politycznie. Odmiennie jest np. w przypadku zasobów ropy i gazu, które najczęściej znajdują się w rejonach o trudnej sytuacji (Bliski Wschód, Wenezuela, Nigeria) bądź w państwach wykorzystujących te zasoby jako oręż polityczny (Rosja). Bloki jądrowe, które pracują w podstawie systemu elektroenergetycznego, produkują energię elektryczną w sposób ciągły, stabilny i niezależnie od warunków pogodowych. Energetyka jądrowa zapewnia stabilną podstawę, wykorzystując swoje moce w wielu państwach w 90 proc., co sprawia, że jest najefektywniejszym źródłem wytwarzania (produktywność wiatraków to ok. 30% a fotowoltaiki – ok. 15%). Energetyka jądrowa jest jednym z najtańszych źródeł energii przy uwzględnieniu pełnego rachunku kosztów (inwestorskich, sieciowych, środowiskowych, zdrowotnych, innych zewnętrznych). Elektrownia jądrowa może pracować od 60 do 100 lat. Wysokie nakłady inwestycyjne nie muszą oznaczać wysokich kosztów energii, wręcz przeciwnie, niskie koszty paliwa, brak opłat za emisje CO2, długi okres eksploatacji przekładają się na najniższe możliwe koszty wytwarzania energii elektrycznej po zamortyzowaniu inwestycji.

Atom dla Polski

Podstawowe przesłanki dla budowy elektrowni jądrowej w Polsce to bezpieczeństwo i niezależność energetyczna, gwarancja stabilnych, przewidywalnych cen energii, która wspiera konkurencyjność gospodarki, a także ochrona środowiska poprzez brak emisji zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i CO2 oraz rozwój cywilizacyjny i naukowy kraju. Celem rządowego „Programu polskiej energetyki jądrowej” jest budowa w Polsce od 6 do 9 GWe zainstalowanej mocy jądrowej w oparciu o sprawdzone, wielkoskalowe, wodne, ciśnieniowe reaktory jądrowe (PWR) generacji III i III+. Obecnie trwają prace geologiczne poprzedzające zaprojektowanie i budowę pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Trzy bloki jądrowe w technologii amerykańskiej AP1000 powstaną w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino na Pomorzu. Projekty jądrowe wpływają na rozwój gospodarczy, społeczny i regionalny, zapewniając znaczący efekt mnożnikowy w wielu sektorach gospodarki. Elektrownie jądrowe tworzą długoterminowe dobrze płatne miejsca pracy. Wdrożenie energetyki jądrowej to inwestycja w rozwój polskiej myśli technicznej i gospodarkę opartą na wiedzy.

Atom dla przemysłu

Dla polskiego przemysłu energetyka jądrowa to możliwość realizacji zaawansowanych technologicznie projektów, które mogą przyczynić się do powstania stabilnych miejsc pracy o wysokiej wartości dodanej i przyśpieszenia transferu technologii. Udział polskich firm w budowie pierwszej elektrowni może wynieść 40-50% i będzie stopniowo rósł wraz z kolejnymi budowami. Polskie firmy zostaną włączone w światowe łańcuchy dostawców dla energetyki jądrowej, co umożliwi im uczestnictwo w zagranicznych projektach jądrowych (działalność eksportowa). Przy budowie, eksploatacji i remontach elektrowni jądrowych wiele zleceń mogą otrzymać polskie firmy, zwłaszcza w częściach niejądrowych (maszynownia, układy pomocnicze, wyprowadzenie mocy), ale także w obszarach jądrowych (np. roboty budowlane reaktorowni, produkcja stalowych okładzin budynku reaktora. Obecnie ok. 100 polskich przedsiębiorstw posiada doświadczenie w energetyce jądrowej nabyte w ciągu ostatnich 10 lat (głównie dla zagranicznych elektrowni jądrowych, nie tylko UE, ale też Japonia, Meksyk, Kanada czy Indie). Dodatkowo, ponad 250 przedsiębiorstw posiada kompetencje, które można wykorzystać w przemyśle jądrowym. Na przykład w Korei Południowej pierwszą elektrownię w całości zbudowali Amerykanie, lecz każda kolejna była budowana z coraz większym udziałem przemysłu koreańskiego.

Atom dla społeczeństwa

Obecnie aż 89,9% Polaków popiera budowę elektrowni jądrowych w Polsce – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska w listopadzie 2023 r. Jednocześnie 76,6% badanych zgodziłoby się, aby taka elektrownia powstała w okolicy ich miejsca zamieszkania. To najlepsze wyniki w historii badań realizowanych systematycznie co roku od 2012 r.