Akademia Humanitas to nie tylko miejsce na studia i badania naukowe, ale także płaszczyzna wymiany doświadczeń, inspiracji i inicjatyw dla środowiska lokalnego i regionu. O tym, jak uczelnia działa na rzecz administracji, współpracuje z biznesem, kształtuje przyszłość edukacji i wspiera politykę społeczną, opowiada nam dr Mariusz Lekston – rektor Akademii Humanitas.
Podczas naszej ostatniej rozmowy, mówił Pan o odpowiedzialności uczelni wobec studentów, absolwentów i partnerów, podkreślając nie tylko jakość kształcenia i działalność naukową, ale również współpracę z podmiotami otoczenia uczelni. W jaki sposób Akademia Humanitas chce akcentować swoją obecność w środowisku lokalnym i regionie?
Naszą ideą jest to, aby uczelnia stała się przestrzenią do dyskusji i podejmowania wspólnych inicjatyw z przedstawicielami biznesu i administracji publicznej w tak istotnych zagadnieniach jak przedsiębiorczość, polityka społeczna, oświata, współpraca międzynarodowa czy bezpieczeństwo. Chcemy w tych wymiarach być zarówno podmiotem inspirującym i stwarzającym warunki do tak pojmowanej współpracy, ale także aktywnym partnerem, który daje realne wsparcie – zarówno poprzez badania naukowe, doświadczenie w pozyskiwaniu środków zewnętrznych jak i nowoczesną edukację przygotowującą absolwentów do pracy w zmieniającej się dynamicznie rzeczywistości. No właśnie, a propos edukacji, wciąż słyszymy, że uczelnie kształcą „teoretyków”, a rynek potrzebuje „praktyków”.
Czy udało się Panu znaleźć sposób, by ten podział przełamać?
Nowoczesne studia to zupełnie inny wymiar niż to, co miało miejsce 20-30 lat temu. Synergia akademickości i praktyki – jako sposób na realizację programu studiów – to sprawa oczywista. Akademia Humanitas od lat podąża tą drogą. Konstruując ofertę kształcenia stawiamy na kierunki i specjalności zgodne z wyzwaniami naszych czasów i z potrzebami rynku pracy. W toku studiów, komponent akademicki jest uzupełniany szerokim dostępem studentów do staży, praktyk i projektów realizowanych z lokalnymi firmami oraz instytucjami publicznymi. Inspirujemy prowadzących zajęcia do tego, by odnosili wiedzę do potrzebnych po zakończeniu studiów umiejętności i kompetencji. Zależy nam na tym, by nasi absolwenci z łatwością poruszali się na współczesnym rynku pracy, a przez to czuli się w tej przestrzeni bezpiecznie, zarówno gdy chodzi o poszukiwanie pracy, jak i awanse i rozwój zawodowy.
Skoro mówimy o mostach między teorią a praktyką, jakie konkretne projekty czy inicjatywy realizujecie razem z przedsiębiorcami?
Przy każdym instytucie AH funkcjonuje Rada Konsultacyjna ds. Kształcenia i Współpracy z otoczeniem gospodarczym, zrzeszająca przedstawicieli rynku pracy. Jej zadaniem jest, m.in.: analiza programów studiów, opiniowanie potrzeb pracodawców oraz wspieranie podnoszenia jakości kształcenia. Jednymi z kluczowych partnerów naszej uczelni są Zagłębiowska Izba Gospodarcza i Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach. Niedawno braliśmy udział w spotkaniu networkingowym Sosnowieckiej Delegatury RIG w Katowicach. Wydarzenie zgromadziło lokalnych liderów biznesu i przedstawicieli samorządu. Akademia Humanitas uczestniczy także w Europejskim Kongresie Małych i Średnich Przedsiębiorstw oraz Europejskim Kongresie Gospodarczym, gdzie pełni rolę partnera merytorycznego, organizując panele dyskusyjne na temat innowacji i zarządzania. Współpracujemy ze Śląskim Klubem Biznesu, organizując konferencje i spotkania networkingowe, co pozwala studentom i absolwentom nawiązywać kontakty z pracodawcami oraz zdobywać cenne doświadczenie. W uczelni działa także Centrum Badań i Analiz Rynkowych, które dostarcza przedsiębiorcom wiedzę, w odniesieniu choćby do nowych technologii czy innowacyjnych rozwiązań. Mamy potwierdzenia, że wiedza ta ma walor użytkowy, gdy chodzi o rozwój i konkurencyjność w obrocie gospodarczym.
Czy biznes i uczelnia mówią tym samym językiem?
Biznes i uczelnia często używają różnych słów, ale nie to jest w moim przekonaniu najistotniejsze. Ważne, że dążymy do wspólnego celu – innowacji i rozwoju. Naszym zadaniem jest zrozumieć potrzeby przedsiębiorców, a wiedzę akademicką przełożyć na realne działania. Poza tym warto podkreślić, że w obecnych czasach wielu z nauczycieli akademickich to doświadczeni praktycy, a wówczas zrozumienie oczekiwań przedsiębiorców nie stanowi żadnego problemu.
Wspomniał Pan, że uczelnia chce akcentować swoją obecność w mieście i w regionie. W jakich obszarach współpraca z administracją publiczną może przynieść korzyści obu stronom?
Istotnie, współpraca Akademii Humanitas z administracją publiczną to kolejny ważny element w realizacji misji uczelni. Myślę, że w interesie miasta i regionu jest to, aby wykorzystać nasz kapitał intelektualny i doświadczenie. Mam tu na myśli fakt, że od ponad 20 lat kształcimy na kierunku studiów administracja, a od 14 lat na kierunku prawo. Pamiętam też jak wiele lat temu, gdy pojawiały się projekty wykorzystania nowych technologii informacyjnych, wychodziliśmy z ofertą studiów w zakresie e-administracji. Kiedy Polska była na drodze integracji europejskiej, rozpoczęliśmy kształcenie na kierunku europeistyka, w tym na specjalności administracja europejska. W Instytucie Nauk Prawnych pracuje liczne grono specjalistów prawników i administratywistów, w tym wielu praktyków z tego zakresu. Wydaje mi się, że ogromnym błędem ze strony władz samorządowych byłoby niewykorzystanie takiego kapitału, a my nieustannie zapraszamy w tym obszarze do współpracy. Prowadzimy już wiele wspólnych projektów z samorządami czy administracją terenową rządową, które mają realny wpływ na lokalny i regionalny rozwój.
Akademia angażuje się także w podnoszenie kompetencji liderów samorządowych i urzędników, m.in. poprzez program Executive MBA dla liderów samorządów czy udział w Europejskich Kongresach Samorządów. Ponadto, eksperci Akademii Humanitas prowadzą szkolenia dla administracji publicznej, np. warsztaty z Komunikacji zespołowej dla Starostwa Powiatowego w Mikołowie. Ważnym elementem działalności uczelni jest też Forum Innowacyjności, dofinansowane ze środków ministerialnych, które promuje nowoczesne rozwiązania, m.in. w administracji, kształtując kompetencje kluczowe dla społeczeństwa informacyjnego. W moim przekonaniu, możemy w tym zakresie zrobić jeszcze więcej z korzyścią dla mieszkańców miasta i regionu. Pamiętajmy, że przyjęta w Konstytucji RP zasada decentralizacji władzy publicznej przenosi znaczną część funkcji administrowania państwem na szczebel terenowy, a na nim kluczową rolę pełni samorząd terytorialny, który tworzą wspólnoty samorządowe. Zadaniem władz publicznych jest w tym zakresie sprawne zarządzanie w obszarze organizacji życia wspólnot.
Czy współpraca z uczelnią może pomóc środowisku lokalnemu i regionowi pozyskać fundusze na rozwój ze środków zewnętrznych?
Analiza naszej aktywności w zakresie pozyskiwania środków zewnętrznych, w tym zwłaszcza europejskich, pozwala bez fałszywej skromności uznać Akademię Humanitas za lidera w tej przestrzeni. Warto jednak podkreślić, że ta aktywność przekłada się nie tylko na nasz własny rozwój, w tym w szczególności w zakresie wyposażenia w pomoce dydaktyczne, beneficjentem są tu bowiem także i podmioty z otoczenia lokalnego, zwłaszcza z sektora oświatowego, współtworzącego ze szkolnictwem wyższym system edukacji w Polsce. Uczelnia niedawno została operatorem dwóch dużych projektów grantowych, dzięki którym każde przedszkole w województwie śląskim może otrzymać dofinansowanie na zakup cyfrowych materiałów dydaktycznych. Z kolei, dzięki dwóm innym projektom finansowanym z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności ponad 3 000 nauczycieli przedszkolnych weźmie udział w szkoleniach, które pomogą im rozwijać umiejętności z zakresu myślenia komputacyjnego, podstaw programowania i higieny cyfrowej. Potrzeby gmin są ogromne, dlatego decyzja mogła być tylko jedna – trzeba działać! Wsparcie finansowe dla przedszkoli to nie tylko inwestycja w edukację, ale także realna szansa na zmniejszenie nierówności, zwłaszcza w regionach o ograniczonych zasobach finansowych.
Te przykłady to współpraca z system oświaty, o której wspomniał Pan rektor?
Tak i warto wspomnieć jeszcze o innych. Naszą kluczową inicjatywą jest Sieć Współpracy Edukacyjnej, działająca od 2015 roku, która obejmuje już 76 placówek, w tym 44 szkoły średnie. W ramach tej partnerskiej współpracy realizujemy projekty naukowe, kulturalne i społeczne. Niedawno zorganizowaliśmy Brunch Oświatowy w Gliwicach, gdzie nauczyciele, dyrektorzy, eksperci edukacyjni i przedstawiciele sektora oświaty dyskutowali o nowoczesnej edukacji, innowacjach i rozwoju zawodowym. Spotkanie miało na celu wymianę doświadczeń, promocję nowoczesnych narzędzi dydaktycznych oraz wzmacnianie współpracy między szkołami i instytucjami edukacyjnymi. Dodatkowo, w odpowiedzi na potrzeby oświaty, tworzymy na uczelni tzw. poradnię prawa szkolnego, angażując naszych specjalistów z zakresu prawa i pedagogiki. Ta inicjatywa spotkała się z ogromnym zainteresowaniem środowiska edukacyjnego. Jak widać, jesteśmy aktywni na tym polu, bo mamy głębokie przekonanie, że kształtowanie umiejętności i kompetencji uczniów w środowisku nowoczesnej szkoły podstawowej czy szkoły średniej ma kluczowe znaczenie dla ich przyszłej orientacji zawodowej, na czym powinno skorzystać całe społeczeństwo.
A jak Akademia Humanitas angażuje się w realizację założeń polityki społecznej?
Odpowiedzią jest tutaj nasz Uniwersytet Trzeciego Wieku, inicjatywa z wieloletnią tradycją, skierowana do osób 50+, której celem jest nie tylko poszerzanie wiedzy, ale przede wszystkim poprawa jakości życia seniorów. Dzięki edukacji, aktywizacji społecznej i twórczej pracy w grupach, UTW wspiera rozwój intelektualny, kulturalny i fizyczny uczestników. Program obejmuje, m.in.: naukę języków obcych, promocję zdrowego stylu życia, nowe technologie oraz wzmacnianie relacji społecznych. W ten sposób seniorzy zyskują możliwość ciągłego rozwoju, integracji i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, co pomaga przeciwdziałać samotności i wzmacnia ich zaangażowanie w otoczenie. Sam często spotykam się z uczestnikami naszego UTW i widząc Ich energię i zaangażowanie już wiem, co miała na myśli Maria Czubaszek mówiąc kiedyś, że wiek senioralny to rozwojowy okres późnej dojrzałości.
W strategii rozwoju Akademii Humanitas znajduje się również ekspansja międzynarodowa. W jaki sposób współpraca międzynarodowa wspiera rozwój regionu i jakie znaczenie ma wymiana akademicka i badawcza w kontekście globalizacji?
Faktycznie, żyjemy w globalnej rzeczywistości, a nauka i edukacja mają wymiar ponadpaństwowy i ponadnarodowy. Rozumienie tych oczywistych zależności determinuje nasze działania w wymiarze zagranicznym. Pozyskujemy studentów z zagranicy i zatrudniamy zagranicznych pracowników badawczo-dydaktycznych. Z kolei, nasi pracownicy są przygotowani, zarówno językowo, jak i kulturowo do pracy w międzynarodowym środowisku. Oferujemy kierunki w języku angielskim i ukraińskim. Dzięki uzyskaniu Karty Erasmus ECHE wzmacniamy naszą pozycję na rynku międzynarodowym, rozwijamy sieć kontaktów i pozyskujemy nowych partnerów zagranicznych. Dotychczas podpisaliśmy kilkadziesiąt umów w ramach programu Erasmus+. Mam nadzieję, że dzięki temu projektowi będziemy wspierać mobilność naszych studentów, umożliwiając im wyjazdy na studia i praktyki za granicą. Kolejnym krokiem jest angażowanie naszych naukowców i studentów w międzynarodowe programy badawcze i edukacyjne. Ważnym elementem naszej ambicji międzynarodowej jest działalność dwóch filii w Czechach – we Vsetinie i Pradze.
Dodatkowo, współpraca z Bratislava University of Economics and Management przy studiach MBA również pozwala nam poszerzać międzynarodową sieć kontaktów i umacniać obecność uczelni na globalnym rynku edukacyjnym. Te działania służą także zasadniczej roli Akademii Humanitas w mieście i regionie. Mam tu na myśli nie tylko możliwości inspirowania zagranicznych parterów do ich wielowątkowej aktywności w mieście i w województwie ale także transfer na nasz lokalny i regionalny rynek zagranicznej myśli i sposobów działania w interesujących nas obszarach. Tego rodzaju mechanizm jest nie do przecenienie w kontekście rozwojowym.
Dziś nie sposób pominąć tematu bezpieczeństwa – jak Akademia Humanitas angażuje się w kształcenie specjalistów w tym obszarze?
Akademia od lat prowadzi studia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe. Z uwagi na tempo zmian w tym obszarze, praktycznie co roku modyfikujemy program nauczania. Dużym zainteresowaniem cieszy się też nasza zupełnie nowa oferta szkoleń z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej. Przypomnijmy: ustawa z 5 grudnia 2024 r. (przyp. red. Dz.U.2024, poz. 1907) umożliwia współpracę oraz pozyskiwanie funduszy na ten cel. Przewiduje również objęcie przedsiębiorców systemem szkoleń. Akademia Humanitas nie tylko spełnia formalne kryteria, ale też zapewnia uczestnikom dostęp do najnowszej wiedzy. Warto z tego skorzystać. Istotnym zagadnieniem z punktu widzenia zarówno biznesu, jak i administracji jest cyberbezpieczeństwo, a nasza uczelnia, kształcąc na kierunku informatyka i zatrudniając wybitnych specjalistów w tym zakresie także i w tym obszarze może stać się polem do wspólnych inicjatyw z partnerami zewnętrznymi.
Na koniec, patrząc w przyszłość, jakie wyzwania i cele stoją przed uczelnią w najbliższych latach?
Wzmacnianie pozycji akademickiej to sprawa oczywista. Nadto widzę ogromną role uczelni w funkcjonowaniu i rozwoju społeczności lokalnej i regionalnej. W moim przekonaniu powinna być nie tylko ważnym podmiotem w środowisku miasta czy województwa ale stać się musi także płaszczyzną współpracy ze sferą biznesu i administracji publicznej. Mam wizję uczelnia jako swoistego think tanka. Wszyscy wiemy, że aktualnie ogromnym problemem jest wyludnianie się miast i regionów, co ma rujnujące implikacje społeczne i gospodarcze. Budowanie silnego ośrodka akademickiego ze wspólnymi pomysłami na kształcenie i innowacje, wsparte inwestycjami to w moim przekonaniu nie tylko sposób na ograniczanie tego niekorzystnego zjawiska, ale i jego eliminację. Przyszłe korzyści takiego myślenia i działania zdają się oczywiste. Jako Akademia Humanitas zapraszamy do współpracy.
Rozmawiała Redakcja „Business HUB”
Wywiad ukazał się w marcowym numerze „Business HUB”.
Wersja online numeru do pobrania: TUTAJ.