Rybnik w kierunku zielonej przyszłości – Zielony Czek w kategorii „EkoSamorząd”
Przyznanie Miastu Rybnik – przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – prestiżowej nagrody Zielony Czek w kategorii „EkoSamorząd” to nie dzieło przypadku, lecz efekt konsekwentnej i rzetelnie realizowanej strategii. Model Miasta Rybnika udowadnia, że nowoczesny samorząd potrafi skutecznie łączyć dynamiczny rozwój z ochroną środowiska i podnoszeniem jakości życia mieszkańców.
Podstawą interdyscyplinarnych działań jest przyjęty w 2025 roku Program Ochrony Środowiska na lata 2025–2028, z perspektywą do roku 2032 oraz Plan adaptacji Miasta Rybnika do zmian klimatu. Miasto czynnie podnosi kompetencje, uczestnicząc w kluczowych projektach, takich jak „Zielona Transformacja Samorządów”, Forum Współpracy „LeadAir” czy program „Zielony Lider”.
Długofalowa polityka antysmogowa przyniosła niepowtarzalną poprawę jakości życia wszystkich mieszkańców Rybnika. Średnioroczne stężenie pyłu PM10 spadło z poziomu 64,1 µg/m³ w 2005 roku do zaledwie 24,9 µg/m³ w 2025 roku, a liczba dni z przekroczeniami norm zmniejszyła się ze 137 do zaledwie 27 dni w roku. Rybnik pełni rolę aktywnego Operatora programu „Czyste Powietrze”, a w ramach projektu „Zielona energia na terenie Gmin Partnerskich: Rybnik, Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Jejkowice, Lyski, Pszów, Świerklany” mieszkańcy otrzymali w 2025 roku ponad 7,15 mln zł dofinansowania na instalacje OZE i magazyny energii. Równolegle samorząd realizuje wart ponad 44 mln zł program termomodernizacji 18 budynków użyteczności publicznej, który obejmuje m.in. szkoły, przedszkola oraz placówki ochrony zdrowia. Prekursorem innowacji jest sektor transportu, ponieważ na rybnickie ulice wyjechał pierwszy w Polsce 18-metrowy przegubowy autobus wodorowy, zwiększając stan zeroemisyjnej floty do 20 takich pojazdów.
W 2025 roku miasto osiągnęło również imponujący, wynoszący 55,04% poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Momentem przełomowym gospodarki o obiegu zamkniętym jest rozpoczęcie budowy nowoczesnej instalacji biogazowej w ramach Centrum Zielonej Energii, która docelowo przetworzy rocznie 20 tysięcy ton bioodpadów na zielony prąd i ciepło. O ochronę zasobów wodnych dba program dotacyjny „Chytej co napadze”, zachęcając mieszkańców do tworzenia domowej retencji. W 2025 roku pomyślnie zmodernizowano ponad 9,6 km sieci wodociągowej. Z kolei Zarząd Zieleni Miejskiej, dbający o 183 hektary zieleni urządzonej, tylko w 2025 roku posadził tysiące roślin oraz utworzono 12 nowych pomników przyrody.
Jednym z filarów skutecznej transformacji jest budowanie świadomości ekologicznej. Flagowy projekt „Rybnik – w kierunku zielonej przyszłości”, współfinansowany z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji kwotą 13,68 mln zł, modelowo łączy warsztaty ekologiczne z walką z oszczędnością energetyczną. Edukację nowego pokolenia wspierają ponadto Klimatyczna Ścieżka Edukacyjna, ekologiczne słuchowiska oraz prośrodowiskowe projekty z Budżetu Obywatelskiego, w tym ogrody sensoryczne. Podsumowaniem tego sukcesu jest zajęcie pierwszego miejsca w ogólnopolskim rankingu Pisma Samorządu Terytorialnego „Wspólnota” pod względem wydatków na ochronę klimatu w przeliczeniu na mieszkańca wśród miast na prawach powiatu.
Miasto Rybnik czynami dowodzi, że odpowiedzialny środowiskowo samorząd to najlepszy napęd nowoczesnej gospodarki.
Wojciech Kiliańczyk
z-ca prezydenta Rybnika
