Z Leszkiem Pietraszkiem, nowym przewodniczącym zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii rozmawiamy o wyznaczaniu priorytetów, największych wyzwaniach i problemach Metropolii, a także oczekiwaniach związanych z nowelizacją ustawy metropolitalnej, która znacząco poszerza możliwości działania GZM.
Objął Pan stanowisko Przewodniczącego GZM po Kazimierzu Karolczaku, który kierował Metropolią przez ponad osiem lat. W jakim miejscu znajduje się dziś GZM?
Metropolia jest dziś dojrzałą instytucją. Pierwszy etap jej funkcjonowania był czasem budowania struktur, zdobywania zaufania i udowadniania, że współpraca 41 samorządów ma sens. Dzisiaj nikt już nie kwestionuje potrzeby istnienia GZM. Mieszkańcy korzystają z sieci Transport GZM, Metroroweru, jeżdżą nowoczesnymi autobusami. Teraz czas na kolejny etap – dalszą konsolidację gmin i wzmocnienie kompetencji Metropolii.
Podczas obejmowania nowego stanowiska powiedział Pan: „Biorę się od razu do roboty”. Co udało się zrobić?
Pierwsze dni po objęciu funkcji poświęciłem przede wszystkim na szczegółowe zapoznanie się ze stanem realizacji najważniejszych przedsięwzięć Metropolii oraz rozmowy z partnerami, tak by jak najszybciej przejść od planów do działania. Pierwsze priorytety już sobie wyznaczyłem. Przygotowujemy się do przyspieszenia prac nad budową sieci velostrad, która ma stać się kręgosłupem bezpiecznego transportu rowerowego w Metropolii. Analizujemy również funkcjonowanie systemu Metrorower, aby jeszcze lepiej odpowiadał na potrzeby mieszkańców i był jeszcze bardziej atrakcyjną alternatywą dla samochodu.
Od pierwszego dnia postawiłem także na współpracę. Regularnie spotykam się z marszałkiem województwa Wojciechem Saługą, prezydentami, burmistrzami i wójtami gmin tworzących GZM oraz przedstawicielami środowisk naukowych i gospodarczych. Tylko działając razem możemy skutecznie realizować ambitne projekty dla całego regionu. Jednym z tematów, nad którym intensywnie pracujemy, jest nowe wykorzystanie terenów pogórniczych. Rozmawiamy, m.in. o stworzeniu centrum technologii kosmicznych na terenie dawnej kopalni Wujek. To przykład projektu, który łączy przemysłowe dziedzictwo regionu z nowoczesnymi technologiami i może stać się impulsem rozwojowym dla całej Metropolii.
Co czeka GZM w najbliższych latach?
Najbliższe lata będą okresem podejmowania strategicznych decyzji. Chcemy jeszcze mocniej integrować transport publiczny z koleją, rozwijać infrastrukturę rowerową, przygotowywać wspólne projekty inwestycyjne i skutecznie sięgać po środki europejskie. Coraz większą rolę będą odgrywać również nowe technologie, cyfryzacja usług publicznych, sztuczna inteligencja oraz cyberbezpieczeństwo. GZM powinna być miejscem, które nie tylko reaguje na zmiany, ale potrafi je wyprzedzać.
Które wyzwania są dziś najważniejsze?
Wszystkie są ze sobą powiązane. Depopulacja wpływa na rynek pracy, transport, mieszkalnictwo i finanse samorządów. Transformacja gospodarcza wymaga tworzenia nowych miejsc pracy i przyciągania inwestycji. Transport pozostaje fundamentem integracji Metropolii. Dlatego nie można patrzeć na te problemy oddzielnie – potrzebujemy kompleksowego podejścia. Rolą GZM jest właśnie koordynowanie takich działań ponad granicami poszczególnych miast.
Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy poszerzającej kompetencje GZM. Czy to początek Metropolii 2.0?
Tak to postrzegam. To bardzo ważny moment. Przez dziewięć lat zdobyliśmy doświadczenie i wiemy, które rozwiązania się sprawdziły, a które wymagają zmian. Nowelizacja daje szansę na wzmocnienie pozycji Metropolii i lepsze wykorzystanie jej potencjału. Nie chodzi o zmianę dla samej zmiany, ale o stworzenie narzędzi, które pozwolą skuteczniej odpowiadać na potrzeby mieszkańców i wyzwania rozwojowe regionu.
Czy powinniśmy myśleć o stworzeniu Supermiasta?
Nie uważam, że dziś to najważniejsza dyskusja. Mieszkańcy oczekują przede wszystkim sprawnie działających usług publicznych, dobrego transportu, inwestycji i wysokiej jakości życia. Można osiągać te cele bez likwidowania tożsamości poszczególnych miast. Siłą GZM jest właśnie współpraca samorządów przy zachowaniu ich odrębności. To model, który sprawdza się w wielu europejskich metropoliach.
Czy włodarze miast i gmin myślą dziś metropolitalnie?
Zdecydowanie bardziej niż kilka lat temu. Oczywiście każde miasto ma własne potrzeby i priorytety, ale coraz lepiej rozumiemy, że wiele wyzwań można skutecznie rozwiązywać tylko wspólnie. Widać to choćby przy transporcie, planowaniu przestrzennym czy inwestycjach. Zaufanie buduje się latami i mam przekonanie, że dziś jesteśmy na znacznie wyższym poziomie współpracy niż na początku funkcjonowania Metropolii.
Jak wyobraża Pan sobie GZM za 10 lat?
Widzę nowoczesną, dobrze skomunikowaną metropolię, która skutecznie konkuruje o mieszkańców, inwestorów i talenty. Metropolię z silną koleją metropolitalną, rozwiniętą siecią tras rowerowych, nowoczesnymi usługami cyfrowymi i gospodarką opartą na wiedzy oraz nowych technologiach. Ale przede wszystkim chciałbym, aby była to metropolia, z której mieszkańcy są po prostu dumni i w której dobrze się żyje. Bo właśnie temu powinny służyć wszystkie nasze działania.
Rozmawiała Jaga Kolawa
Wywiad ukazał się w czerwcowym wydaniu „Business HUB”: CZYTAJ TUTAJ.
Leszek Pietraszek to przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Politolog, absolwent studiów MBA, wykładowca akademicki, członek Rad eksperckich najważniejszych uczelni akademickich województwa śląskiego, a także członek Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Od listopada 2024 roku do kwietnia 2026 roku Wicemarszałek Województwa Śląskiego, odpowiedzialny za transformację i rozwój, ochronę zdrowia, współpracę międzynarodową oraz sport i promocję regionu. Aktywnie zaangażowany w transformację górnictwa na Śląsku oraz jej konsekwencję gospodarcze, ekonomiczne i społeczne. Był także Prezesem Polskiej Grupy Górniczej – największego europejskiego przedsiębiorcy zajmującego się wydobyciem i sprzedażą węgla kamiennego, a wcześniej funkcjonariuszem polskich służb specjalnych – Urzędu Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Kierował delegaturami ABW w Opolu i Katowicach. Po odejściu ze służby pracował w podmiotach zajmujących się infrastrukturą krytyczną, następnie był przedsiębiorcą, który współtworzył i prowadził firmę zajmującą się działalnością doradczą.
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia to pierwsza i jak dotąd jedyna w Polsce metropolia utworzona na mocy odrębnej ustawy. Od 2017 roku zrzesza 41 miast i gmin, zamieszkiwanych przez blisko 2,1 mln mieszkańców. Jako pierwszy związek metropolitalny w kraju łączy lokalną tożsamość z siłą współpracy. Samorządy wspólnie realizują zadania, które wykraczają poza granice pojedynczych gmin – rozwijają transport publiczny, wspierają transformację regionu, przyciągają inwestorów oraz wzmacniają potencjał nauki i szkolnictwa wyższego. Misją GZM jest tworzenie jak najlepszych warunków do życia, nauki, pracy i wypoczynku. Metropolia organizuje jeden z największych systemów transportu publicznego w Europie – Transport GZM, obejmujący autobusy, tramwaje, trolejbusy, pociągi regionalne oraz Metrorower – największy w Polsce i trzeci w Europie system roweru miejskiego. To ponad 7000 rowerów dostępnych na blisko tysiącu stacji w 40 gminach. GZM aktywnie wspiera rozwój elektromobilności, przygotowuje projekty związane z zieloną transformacją, cyfryzacją i innowacjami oraz wzmacnia współpracę samorządów, biznesu i środowiska naukowego. Jest dziś jednym z najważniejszych ośrodków współpracy samorządowej w Polsce, realizując projekty, które poprawiają jakość życia mieszkańców i zwiększają konkurencyjność całego regionu.