8 lipca 2026 r. weszły w życie przepisy znacząco wzmacniające uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Nowe regulacje umożliwiają inspektorom wydawanie decyzji administracyjnych przekształcających pozorne umowy cywilnoprawne oraz fikcyjne samozatrudnienie w umowy o pracę. Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach apeluje do przedsiębiorców o pilny przegląd obowiązujących modeli współpracy i dokumentacji kadrowej.
Zmiany mają szczególne znaczenie dla firm korzystających z kontraktów B2B, umów zlecenia oraz innych cywilnoprawnych form zatrudnienia. Zgodnie z nowymi przepisami inspektorzy PIP będą mogli samodzielnie oceniać, czy charakter wykonywanej pracy odpowiada faktycznie stosunkowi pracy.
– Przedsiębiorcy, sprawdźcie swoje umowy, zanim zrobi to PIP!– apeluje Tomasz Zjawiony, prezes Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach.
Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy
Jeżeli podczas kontroli inspektor stwierdzi, że współpraca realizowana na podstawie umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B spełnia cechy stosunku pracy – takie jak wykonywanie obowiązków pod kierownictwem przełożonego, w określonym miejscu i czasie – będzie mógł wydać decyzję o przekształceniu takiej współpracy w umowę o pracę.
Dodatkowo PIP uzyskała możliwość szerszej wymiany danych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. W praktyce oznacza to, że zakwestionowanie formy zatrudnienia może wiązać się również z koniecznością uregulowania zaległych składek i podatków.
Nowe przepisy przewidują także możliwość prowadzenia kontroli w trybie zdalnym, a także bez wcześniejszego uprzedzenia przedsiębiorcy.
12 miesięcy na dostosowanie się do nowych regulacji
Ustawodawca przewidział jednak roczny okres przejściowy. Do 8 lipca 2027 r. przedsiębiorcy mogą dokonać weryfikacji stosowanych form współpracy i dobrowolnie dostosować je do obowiązujących wymogów.
– Przewidziano jednak 12-miesięczny okres przejściowy, który przedsiębiorcy powinni wykorzystać na weryfikację obowiązujących modeli współpracy i dostosowanie ich do obowiązujących wymogów – przypomina Tomasz Zjawiony.
Skorzystanie z tego rozwiązania pozwala uniknąć odpowiedzialności za wcześniejsze nieprawidłowości związane z niewłaściwym stosowaniem umów cywilnoprawnych.
Wyższe kary za naruszenia
Zmiany obejmują również sankcje finansowe. Maksymalna grzywna za naruszenia prawa pracy wzrosła z 30 tys. zł do 60 tys. zł. W przypadku uporczywego lub powtarzającego się łamania przepisów kara może sięgnąć nawet 90 tys. zł.
Na co zwrócić szczególną uwagę?
Eksperci wskazują, że największe ryzyko zakwestionowania umowy występuje w sytuacji, gdy:
- praca wykonywana jest w stałych godzinach,
- miejsce wykonywania obowiązków zostało odgórnie określone,
- występuje bezpośredni nadzór przełożonego,
- wykonawca nie ponosi realnego ryzyka gospodarczego.
W takich przypadkach warto przeprowadzić szczegółową analizę zawartych umów i sposobu organizacji współpracy.
Apel RIG w Katowicach
Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach zachęca przedsiębiorców do wykorzystania najbliższych miesięcy na przeprowadzenie audytu dokumentacji kadrowej oraz obowiązujących umów.
– Jako przedstawiciel środowiska gospodarczego apeluję do przedsiębiorców o przeprowadzenie audytu zawartych umów oraz dokumentacji kadrowej. Działania podjęte dziś mogą uchronić firmy przed poważnymi konsekwencjami finansowymi i organizacyjnymi w przyszłości. Nie czekajmy na kontrolę. Wykorzystajmy czas na przygotowanie i zabezpieczenie naszych firm – podkreśla Tomasz Zjawiony, prezes Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach.
W ocenie RIG obecny okres przejściowy to najlepszy moment na uporządkowanie kwestii związanych z zatrudnieniem i ograniczenie ryzyk prawnych, finansowych oraz organizacyjnych, które mogą pojawić się w wyniku nowych kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.