Od około pół roku obowiązuje w Niemczech ustawa o sygnalistach (Das Hinweisgeberschutzgesetz), implementująca do prawa niemieckiego dyrektywę UE 2019/1937. Chociaż termin do implementacji przepisów w Polsce już dawno minął, polski ustawodawca nadal pracuje nad projektem odpowiedniej ustawy. Jakie znaczenie mają niemieckie przepisy polskiego przedsiębiorcy?

 

Przed wejściem w życie nowej ustawy o sygnalistach w Niemczech, to sądy były głównym graczem w ustalaniu, jak zapewnić ochronę osobom zgłaszającym nadużycia czy nieprawidłowości w przedsiębiorstwach. Z uwagi na różnice w ocenach różnych sądów, ochrona ta nie była jednolita i wystarczająca. Ci, którzy informowali o problemach, często musieli liczyć się z negatywnymi dla nich konsekwencjami. Teraz, z mocą nowego prawa, zgłaszający mogą czuć się bezpieczniej, mając pewność, że po zgłoszeniu nie będą narażeni na negatywne skutki. Nowa ustawa daje również pracodawcom narzędzia do skutecznego reagowania na ewentualne fałszywe doniesienia i nadużycia. To istotny krok w kierunku zapewnienia uczciwego i bezpiecznego środowiska pracy dla wszystkich.

 

Co dokładnie wprowadza ustawa o sygnalistach w Niemczech?

 

Nowa niemiecka ustawa o sygnalistach stanowi kamień milowy w zakresie ochrony informatorów. Regulacja wprowadza zdecydowane środki ochronne, eliminując wszelkie możliwe praktyki odwetowe, takie jak mobbing, procedury dyscyplinarne czy blokowanie szans awansu w strukturach organizacyjnych. Za stosowanie takich środków grożą przedsiębiorstwu roszczenia o odszkodowanie, chyba że może ono udowodnić, że działanie niekorzystne dla pracownika zostało podjęte niezależnie od zgłoszenia sygnalisty. Dodatkowo ustawa przewiduje kary grzywny w wysokości do 100 000 euro za utrudnianie zgłoszeń, stosowanie praktyk odwetowych i naruszenie poufności.

 

W praktyce zgłaszane naruszenia dotyczą przepisów z zakresu prawa pracy.

 

Ustawa zobowiązuje niemieckich pracodawców do zapewnienia różnorodnych kanałów komunikacyjnych umożliwiających zgłoszenie problemu w formie pisemnej lub ustnej. Pracodawcy zobowiązani są również do zagwarantowania sygnalistom poufności. Kanały komunikacyjne powinny działać w sposób, który chroni tożsamość zarówno zgłaszających, jak i zgłaszanych. Dodatkowo utworzony został zewnętrzny kanał komunikacyjny na platformie Federalnego Urzędu Sprawiedliwości (Externe Meldestelle des Bundes beim Bundesamt für Justiz), z którego pracownicy mogą skorzystać niezależnie od kanałów komunikacyjnych funkcjonujących w danym przedsiębiorstwie.

Od dnia 17.12.2023 r. obowiązki w zakresie ochrony sygnalistów wiążą również firmy zatrudniające od 50 do 249 pracowników.

 

Implementacja dyrektywy w Polsce

 

Pomimo że termin implementacji przepisów w Polsce minął w grudniu 2021 r., polska ustawa o ochronie sygnalistów znajduje się na etapie projektu. Z kuluarów Rządowego Centrum Legislacji dochodzą jednak głosy, że filozofia polskiej ustawy i mechanizmy ochronne sygnalistów będą podobne do tych, obowiązujących już w ustawie niemieckiej.

 

Niemiecka ustawa o sygnalistach a business as usual

 

Polski przedsiębiorca powinien być świadomy kwestii związanych z niemiecką ustawą o sygnalistach z kilku istotnych powodów:

 

  • Unikanie Represji i Przestępstw:

Posiadanie funkcjonującego systemu ochrony sygnalistów może pomóc w identyfikacji i rozwiązaniu problemów w przedsiębiorstwie, a także przeciwdziałaniu nieetycznym praktykom i przestępstwom. Sygnaliści są ważnym źródłem informacji o potencjalnych zagrożeniach i nadużyciach, także tych, związanych z kontrahentami i realizacją długoterminowych kontraktów.

 

  • Kultura Organizacyjna:

Ochrona sygnalistów może być istotnym elementem budowania pozytywnej kultury organizacyjnej. Dbanie o bezpieczne środowisko pracy, w którym pracownicy czują się swobodnie zgłaszać potencjalne nieprawidłowości, może wpływać korzystnie na zaangażowanie i lojalność pracowników.

 

  • Ochrona Dobrej Renomy:

Skuteczne zarządzanie sytuacjami zgłaszanymi przez sygnalistów może przyczynić się do ochrony reputacji firmy. Transparentne podejście do problemów oraz skuteczne reagowanie na nie może budować zaufanie zarówno wśród pracowników, jak i klientów oraz innych interesariuszy.

 

  • Zgodność z Trendami Światowymi:

Wiele krajów i organizacji na świecie już wdrożyło regulacje dotyczące ochrony sygnalistów, nie tylko Niemcy. Niebawem nastąpi to także w Polsce. Dbanie o zgodność z tymi trendami może być ważne, zwłaszcza w przypadku firm działających międzynarodowo.

 

Świadomość i skuteczne zarządzanie kwestiami związanymi z sygnalistami są istotne dla zgodności z przepisami, budowania pozytywnej kultury organizacyjnej i ochrony reputacji przedsiębiorstwa.

 

Ustawa to nie tylko wyraz troski o jednostki odważnie donoszące o nieprawidłowości, ale również istotny krok w kierunku budowy uczciwego i odpowiedzialnego społeczeństwa korporacyjnego.

 

W Niemczech od lat zauważamy wzrost znaczenia takich zagadnień jak compliance, ochrona środowiska, ochrona sygnalistów czy ESG. Niemieccy przedsiębiorcy nie tylko zwracają uwagę, by najnowsze trendy i wymagania były spełniane w ich przedsiębiorstwach, ale też nierzadko oczekują tego od swoich kontrahentów. Posiadanie odpowiedniej polityki w tym zakresie może być istotnym atutem negocjacyjnym.

 

Dr. Dominik Wagner LL.M.

Rechtsanwalt i Partner, TIGGES Düsseldorf

 

Tomasz Baron LL.M.

Radca prawny, TIGGES Katowice

 

Kamil Twardowski LL.M.

Adwokat, TIGGES Katowice

 

www.tigges.legal

 

 

Artykuł ukazał się w grudniowym numerze „Business HUB”.

 

Wersja online najnowszego numeru do pobrania: TUTAJ.

 

Najnowsze