Justyna Dziuma z Fundacji Chórtownia, wspierającej amatorski ruch chóralny w Polsce i Europie, właścicielka 3W Serwisy Informacyjne – Firmy Członkowskiej RIG w Katowicach – opowiada o misji Chórtowni, projekcie „MUZYKA – Wsparcie Osób w Depresji”, a także zaprasza przedsiębiorców do wspólnego działania na rzecz wspierania zdrowia psychicznego swoich pracowników poprzez muzykę.
„Śpiewanie w chórze jako sposób na życie” – można przeczytać na portalu internetowym Fundacji Chórtownia. To motto Waszej działalności?
Tak. Śpiewanie w chórze może być stylem życia – budującym relacje, wspierającym zdrowie psychiczne i dającym poczucie sensu. To esencja naszej działalności.
Tradycja chórów na Śląsku jest bardzo bogata. W XIX i XX wieku chóry odgrywały ważną rolę w życiu społecznym, kulturalnym, a nawet politycznym regionu. Czy nawiązujecie do tej tradycji?
Zdecydowanie. Naszym partnerem strategicznym jest Śląski Związek Chórów i Orkiestr, z którym współpracujemy bardzo ściśle i pomagamy sobie wzajemnie w takich projektach, jak np. Noc Chórów, który odbywa się co roku w Rudzie Śląskiej – Nowym Bytomiu, ale też w różnych innych działaniach, także międzynarodowych.
Chórtownia jest autorem projektu „MUZYKA – Wsparcie Osób w Depresji”, proszę przybliżyć jego ideę.
To projekt łączący sztukę z profilaktyką zdrowia psychicznego. Poprzez wspólne śpiewanie, otwarte próby i koncerty, podnosimy świadomość o depresji jako chorobie i pokazujemy, że śpiew może być realnym wsparciem w procesie zdrowienia. To też praca ze wstydem – pokazujemy, że depresja to choroba, którą można i należy leczyć, bo nieleczona prowadzi nawet do śmierci, często samobójczej. I że zwrócenie się o pomoc do specjalisty to nie jest wstyd, ale konieczność. Jednocześnie dajemy dostępne dla każdego narzędzie, jaką jest śpiewanie – wszak każdy nosi sprzęt ze sobą od urodzenia.
Każdy chór, który chce się przyłączyć do akcji wybiera sobie formę udziału i organizuje coś w wybranym terminie. Wydarzenia te powinny odbywać się z zaproszonymi przez chóry Partnerami Merytorycznymi, którymi mogą być poradnie psychologiczne, psychologowie, terapeuci, centra zarządzania kryzysowego lub inne placówki zajmujące się ochroną zdrowia psychicznego. Do ich zadań należy przeprowadzenie krótkiej prelekcji na temat form pomocy osobom cierpiącym na tę chorobę. My oczywiście pomagamy chórom dostarczając, m.in. identyfikację wizualną kampanii, szablony plakatów, zaproszeń, tekstów, materiały prasowe, prowadząc stronę www: depresja.chortownia.org w trzech językach, czasem kojarząc chóry z partnerami, a po każdej edycji sporządzając podsumowanie.
Kampania odbywa się w okolicy 10 października – Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego, w tym roku w dniach 4–12 października. Jaki przewidujecie program i zasięg wydarzenia?
W programie są m.in. otwarte próby, rozśpiewania dla zdrowia, koncerty i Msze św. z udziałem chórów. Dołączają do nas zespoły z całej Polski i zagranicy, więc wydarzenie ma już wymiar międzynarodowy. Każdy chór realizuje działania u siebie, według wspólnych założeń.
W edycjach 2022–2024 do projektu dołączyło ponad 100 chórów z trzynastu krajów: Polski, Austrii, Niemiec, Włoch, Grecji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Norwegii, Francji, Słowacji, Kosowa i Danii. Chóry zorganizowały setki wydarzeń, które przyciągnęły szeroką publiczność i zaangażowały lokalne społeczności. Każda edycja gromadzi około 40 chórów – myślimy, że w tym roku będzie podobnie, ale nie możemy wykluczyć znacznie większego zainteresowania, ponieważ mamy sporo zapytań, czy można się zgłaszać do kampanii. Chórtownia koordynuje całą akcję, a w tym roku zorganizuje również otwarte warsztaty wokalne w Gliwicach, Rudzie Śląskiej i Sosnowcu, i być może też w Katowicach.
W trakcie tegorocznej edycji projektu, zwracacie również uwagę na śpiew jako narzędzie przeciwdziałające wypaleniu zawodowemu oraz ochrony zdrowia psychicznego pracowników. To bardzo ciekawy wątek…
Tak, gdyż śpiew redukuje poziom stresu (obniża kortyzol), buduje relacje w grupie i tworzy wspaniałą atmosferę w zespole, co może być także pewnego rodzaju wentylem bezpieczeństwa w codziennym pędzie. Coraz więcej badań to potwierdza, a projekt został objęty patronatem przez Instytut Medycyny Pracy im. Jerzego Nofera w Łodzi. Jesteśmy otwarci na współpracę z przedsiębiorcami, którzy chcą wspierać zdrowie psychiczne swoich zespołów poprzez muzykę. W naszym ostatnim Warsztatowym Chórze Chórtowni mieliśmy nawet okazję gościć kilkoro przedsiębiorców śpiewających partię chóru w VIII Symfonii Mahlera, co dowodzi, że ci ostatni nie tylko biegają i żeglują, ale również współtworzą kulturę wysoką – nie tylko jako mecenasi, ale jako współtwórcy.
Raport „Culture For Health”, opracowany przy wsparciu Komisji Europejskiej, jednoznacznie podkreśla pozytywny wpływ uczestnictwa w kulturze na zdrowie psychiczne. Rekomenduje działania lokalne, angażujące społeczność – właśnie takie jak projekt Fundacji Chórtownia. W jaki sposób można do Was dołączyć, gdzie się spotykacie i śpiewacie, oczywiście?
Fundacja Chórtownia nie ma własnego regularnego chóru. Mamy Warsztatowy Chór Chórtowni, zwoływany na specjalne okazje. Ostatnio taką okazją było 80-lecie Filharmonii Śląskiej: 24 maja w katowickim Spodku ponad 1000-osobowy skład wykonał „Symfonię Tysiąca” Gustawa Mahlera, a Warsztatowy Chór Chórtowni był częścią tego monumentalnego przedsięwzięcia.
Jednak w naszym portalu chortownia.org jest ponad tysiąc chórów, do których można dołączyć praktycznie w każdej chwili. Z doświadczenia mogę napisać, że każdy chór przyjmie z przyjemnością szczególnie głosy męskie, ponieważ z jakiegoś powodu panowie mają opory przed śpiewaniem – zupełnie niepotrzebnie! W zdecydowanej większości chórów nie wymaga się znajomości czytania nut ani wcześniejszego doświadczenia chóralnego.
Ostatnio rozpoczęliśmy również działania warsztatowe i staramy się wciągać do śpiewania jak największe grupy osób nie mające styczności ze śpiewem na co dzień. Chcemy odbudować tradycje śpiewacze w regionie i w całej Polsce, np. prowadziliśmy warsztaty w Krakowie dla ponad 60-osobowej grupy z Erasmusa. W projekcie „Dźwięki Miasta” prowadzonym w Gliwicach wraz z CK Victoria zachęcaliśmy publiczność do śpiewania pieśni razem z wykonawcami, a w momencie oddawania artykułu do składu jesteśmy w przeddzień otwartych warsztatów w ramach Biennale Gliwice. Mamy co robić, ale ponieważ widzimy, jak jest to ważne i potrzebne, i jak żywo reagują na to ludzie, to nasz entuzjazm nie słabnie, a wręcz przeciwnie!
Oczywiście, zapraszamy również na spotkania w mniejszym gronie. Firmy Członkowskie RIG-u, które widzą potencjał w muzyce jako narzędziu wspierającym ich zespoły, a także chcą pomóc w naszej misji rozśpiewywania regionu, serdecznie zapraszamy do kontaktu. Chętnie usiądziemy, by porozmawiać o tym, jak możemy działać razem. A może nawet pośpiewamy?
Rozmawiała Jaga Kolawa
Wywiad ukazał się w czerwcowym wydaniu „Business HUB”.
Wersja online numeru do pobrania: TUTAJ.