Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach
partner w biznesie

Arbitraż krajowy i międzynarodowy

Arbitraż krajowy i międzynarodowy
 
Sądownictwo polubowne (arbitraż) to najbardziej uznany i ceniony sposób rozstrzygania sporów na całym świecie. Arbitraż stanowi alternatywę w stosunku do sądownictwa powszechnego. Z instytucji tej korzystają zarówno podmioty stosunków cywilnoprawnych, które są obywatelami państwa polskiego, jak i obywatele innych państw. Rozstrzyganie sporów na poziomie krajowym będzie miało miejsce, gdy konflikt wystąpi pomiędzy podmiotami tego samego państwa. Natomiast arbitraż międzynarodowy powinien zaistnieć w sytuacji, gdy strony sporu są obywatelami różnych krajów.
 
Jak zaznaczono powyżej, obecnie arbitraż znajduje szerokie zastosowanie nie tylko w sporach na gruncie regulacji ogólnokrajowych, ale także międzynarodowych. Kryterium, jakim powinno się posługiwać w sporze międzynarodowym, to pojawienie się elementu obcego w stosunku do danego kraju, w którym przykładowo, ma miejsce wydania orzeczenia oraz zastosowane prawo procesowe. Nieprzypadkowo ważnym determinantem w odróżnieniu arbitrażu krajowego i międzynarodowego, jest zasięg terytorialny, z którym wiąże się problem stosowania prawa właściwego. Niezbędnym jest zastosowanie tutaj powszechnie panującej teorii materialnej i procesowej. Teoria materialna bierze pod uwagę charakter stosunku prawnego, z którego spór powstał, albo prawo materialne, jakie stosuje się przy rozstrzygnięciu sporu. Chodzi tutaj przede wszystkim o spory powstałe ze stosunku prawnego wykraczającego podmiotowo poza obszar danego państwa (np. zagranicznego przedsiębiorcy) albo o zastosowanie zagranicznego (obcego) prawa materialnego dla rozstrzygnięcia sporu. Natomiast teoria procesowa uznaje za rozstrzygający fakt rozstrzygnięcia sporu przez organ o cechach organu zagranicznego. Takie cechy posiada np. organ, w którego skład wchodzą obywatele obcego państwa, albo organ, którego siedziba znajduje się poza granicami danego państwa.
 
W przypadku teorii terytorialnej, determinantem stwierdzenia międzynarodowości jest twierdzące udzielenie odpowiedzi na uprzednio postawione pytanie, czy orzeczenie zapadłe w postępowaniu arbitrażowym wydane zostało poza granicami kraju i w którym ma nastąpić jego uznanie i wykonanie. Odnosząc się do teorii procesowej, o międzynarodowości arbitrażu decyduje wybór prawa procesowego. W międzynarodowych konwencjach dotyczących arbitrażu odzwierciedlenie znajduje również teoria osobowa, zgodnie, z którą przynależność państwowa stron rozstrzyga kwalifikację postępowania i wyroku.
 
Polubowne rozstrzyganie konfliktów rozwinęło się przede wszystkim poprzez zwiększenie i tak już zakrojonych na szeroką skalę stosunków narodowych w handlu, czy też gospodarce publicznej, wskutek czego znacznie wzrosła popularność tej instytucji. Doprowadziło to do rozwoju regulacji prawnej, dotyczącej arbitrażu, przejawiającej się w licznych konwencjach międzynarodowych oraz w nowelizacjach regulaminów sądów. W prawie krajowym kolejnym przełomem okazał się być proces dostosowywania przepisów wewnętrznych do międzynarodowych, zajmujących się przede wszystkim problematyką postępowania arbitrażowego. Zastosowanie ma tutaj szczególnie ustawa modelowa UNCITRAL, która poprzez swoje wytyczne, ma znaczny wpływ na przepisy o arbitrażu w państwie polskim.
 
Z sądem arbitrażowym wiąże się instytucja, występująca w Polsce oraz pozostałych państwach i przejawiająca się zaistnieniem sądów polubownych, które mają charakter stały. W Polsce takimi sądami są na przykład Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie, Sąd Arbitrażowy przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach itd. Za granicą stałymi sądami będą Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy (International Court of Arbitration ICC) w Paryżu, Amerykańskie Stowarzyszenie Arbitrażowe (American Arbitration Association), Londyński Sąd Arbitrażu Międzynarodowego w Londynie (London Court of International Arbitration) itd.

Sądy arbitrażowe mogą nie tylko podejmować się spraw, w których stronami będzie obywatel np. polski i obywatel innego państwa, ale także w przypadku, gdy żadna ze stron nie jest obywatelem żadnego z nich. Polski sąd arbitrażowy może, więc rozstrzygać spór pomiędzy np. podmiotami Niemiec i Francji. Analogicznie podmiot polski może poddać swój spór pod rozstrzygnięcie sądu arbitrażowego z innego państwa. Samo postępowanie przed sądem polubownym oparte jest na reżimach prawnych, stosowanych zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej.
 
Trzeba także zaznaczyć, że zasadniczo postępowanie przed sądem arbitrażowym w państwie polskim nie różni się od postępowań w innych krajach. Większość z nich, w tym Polska, przestrzega Konwencji nowojorskiej o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych z 1958 roku. Obecnie konwencję przyjęło około 150 państw, w których wyroki wydane przez polskie sądy arbitrażowe, są wykonalne.
 
Korzystanie z usług sądownictwa arbitrażowego staje się coraz częstszą praktyką stosowaną przez przedsiębiorstwa, gdzie wartość przedmiotu sporu jest wysoka oraz przez indywidualne osoby, gdzie wartość ta jest stosunkowo mniejsza. Dotyczy to zarówno spraw rozstrzyganych na poziomie krajowym i międzynarodowym. Należy także zwrócić szczególną uwagę na uregulowanie poszczególnych aspektów postępowania przed sądem polubownym, takie jak język postępowania, wybór właściwego prawa, czy miejsce postępowania, co znacząco wpływa na ramy prawne tego postępowania.
czerwiec 2017
P W Ś C Pt S N
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2

 

kalendarium
strefa członkowska
strefa eksperta

projekty unijne

 

 kongres logo-01

Laury Umiejętności i Kompetencji

stawiamynajakosc

PARTNERZY